katalog książek

okładka duża

Poruszająca, niepokojąca...


 

Recenzja Aleksandry Buchaniec-Bartczak z Forum Żydów Polskich (kwiecień 2013):

 

 

“Film powinien zaczynać się od trzęsienia ziemi, potem zaś napięcie ma nieprzerwanie rosnąć”. Słynne słowa mistrza suspensu - Alfreda Hitchcocka zaadaptowała na gruncie literatury nieżyjąca już węgierska pisarka Magda Szabo.

 

“To ja zabiłam Emerenc. I nie ma tu nic do rzeczy to, że nie chciałam jej zniszczyć, lecz ją uratować” - wyznaje zaraz na początku bohaterka “Zamkniętych drzwi”, prowadząc czytelnika przez opowieść, która pomimo znanego zakończenia ani przez chwilę nie jest nudna. To zasługa talentu Szabo, albo ilości dziwactw i tajemnic skrzętnie pielęgnowanych przez Emerenc. Trudno oderwać się od tej książki, odłożyć ją choćby na chwilę. Kusi kolejna strona, kolejny rozdział, który - być może - wreszcie - przyniesie odpowiedź na choćby jedno z niekończącej się listy pytań.

 

Dlaczego Emerenc nikogo nie wpuszcza do swojego służbowego mieszkania, a gości przyjmuje w sieni? Co kryje się za wiecznie zamkniętymi drzwiami? Skąd pochodzi piękne szkło i porcelana, na której serwuje posiłki potrzebującym? Co spowodowało, że jest tak oschła, kostyczna i nieufna? Dlaczego pomimo tego ludzie do niej lgną? Skąd u tej prostej, niewykształconej kobiety nienaganny, wyrafinowany gust? Od kogo otrzymuje pieniądze i zagraniczne paczki? Na kogo czeka z wystawnym przyjęciem i kto tak bardzo rani jej uczucia, odwołując w ostatniej chwili swój przyjazd? Dlaczego na jej pogrzebie padają słowa: “Wszyscy. Katolicy. Żydzi. Wszyscy są jej dłużnikami”?

 

Miłość i nienawiść. Pisarkę Magdę i pracującą u niej gosposię - Emerenc łączy skomplikowana relacja oparta na skrajnych emocjach. Niezrozumiałe, niedefiniowalne “coś” z równą siłą przyciąga do siebie, a zarazem odpycha obie kobiety. Nie potrafią zapomnieć i wybaczyć tak wielu słów (lub ich braku), zachowań, a często tylko drobnych gestów.

 

Kilka razy wydaje się, że oto lody zostały przełamane, że oto już będzie tylko dobrze i miło.

 

Gdy mąż Magdy poważnie zachorował, a ona wróciła do domu wyczerpana niepokojem i oczekiwaniem na wynik operacji, Emerenc zajęła się nią bardzo troskliwie. Pocieszyła, napoiła grzanym winem i czuwała przy jej łóżku przez całą noc. Opowiedziała także co nieco o swoim życiu, a to już było nie lada wyróżnienie.

 

Innym razem Magda towarzyszyła Emerenc w trudnej dla niej chwili, po tym jak tajemniczy gość odwołał spotkanie, a Magda odmówiła przyjęcia przygotowanych na tę okoliczność smakołyków. Gdy zrozumiała swój nietakt, poszła do Emerenc i poprosiła o coś do jedzenia.

 

Wreszcie zdarzyło się i tak, że obie kobiety równocześnie mogły wykazać się wobec siebie wielkodusznością. Obrażona niedocenieniem jej prezentu Emerenc rzuciła posadę. Po jakimś czasie, nie radząca sobie z prowadzeniem domu Magda poprosiła, by gosposia wróciła. Na kuchennym stole czekał na nią kiczowaty, gipsowy piesek o wyszczerbionym uchu - przyczyna konfliktu. Mogła umieścić go w każdym, nawet najbardziej eksponowanym miejscu w domu Magdy. I co zrobiła Emerenc? Roztrzaskała figurkę pieska o kuchenną posadzkę.

 

Kilka razy wydaje się, że oto lody zostały przełamane, że oto już będzie tylko dobrze i miło. Nie jest. Jak to ujęła Magda... zarówno za życia, jak i po śmierci Emerenc “odwracała się na pięcie i pokazywała figę naszemu poczuciu winy, czy próbie zbliżenia: błyskał wtedy ku nam jakiś nieznany dotąd kryształ miliona jej tajemnic.”

 

Wiecznie zamknięte drzwi mieszkania Emerenc w końcu zostaną otwarte...

 

Poruszająca, niepokojąca, świetna psychologiczna proza.


więcej...

Odpowiedź nie nadchodzi


 

Recenzja z bloga Książki (nie tylko) z górnej półki (kwiecień 2013):

 

 

Magda Szabo – pisarka znana w Polsce ze swojej “Tajemnicy Abigel” zyska nowych fanów dzięki książce, którą na polski rynek wprowadza wydawnictwo BONA. “Zamknięte drzwi” to powieść trudna a jednocześnie bardzo uniwersalna w świecie, który przysparza wielu problemów.

 

Głównymi bohaterkami opowieści są pisarka znana i lubiana oraz jej pomoc domowa. Relacja, jaka ich łączy nie należy do najzdrowszych. Uczucia nienawiści i pogardy względem służącej rzucają się w oczy aż nadto. Ta jednak – jak dobry chrześcijanin – nadstawia i drugi policzek, by pisarka była zadowolona w otoczeniu swoich zwierząt.

Wszystko zmienia pewne zdarzenie, w którym to opada kurtyna zakrywająca tajemnicę skrywaną przez pisarkę Emerenc. Czy to zmieni ich relacje?

Odpowiedź nie nadchodzi od razu z tego względu, iż pomoc domowa jest wprawną obserwatorką z podejściem psychologicznym do wszystkiego. Z jednej strony ułatwia to bycie doskonałą panią domu – z drugiej zaś zmusza do wyznawania prawd, które każdy chciałby zatrzymać dla siebie.

Książka jest pytaniem o sens życia w prawdzie. I choć nie odpowiada na pytanie: co to jest prawda? pozwala czytelnikowi uważnie przemyśleć własne losy spowodowały, że jakieś drobne kłamstewka pojawiają się w naszym życiu.

Pięknie tłumaczona przez Krystynę Pisarską książka jest ciekawym pomysłem na majówkowy weekend. Znawcy twierdzą, że w niej odnaleźć można wątki autobiograficzne Szabo.

Do lektury!


więcej...

Nierozerwalny związek


 

Mini recenzja z "Uważam Rze" (kwiecień 2013):

 

Historia dwóch różnych światów. Otwarta na życie i ludzi młoda pisarka, która - nie mogąc poradzić sobie z domowymi obowiązkami - zatrudnia gosposię. Starsza, uparta, klnąca i rażąco lekceważąca opinie swoich pracodawców Emerenc wydaje się wręcz szalona. Niepozwalająca, aby ktokolwiek postawił stopę w jej domu, jak lew broni swojego życia osobistego. Im dalej, tym relacje między kobietami ewoluują i stają się intymniejsze, rozwiewając tym samym wątpliwości co do dziwnego zachowania Emerenc. Po mało obiecującym początku znajomość dwóch kobiet przeradza się w nierozerwalny związek. Jednocześnie dowiadujemy się o tragicznej przeszłości Emerenc (co pojawia się przez całą książkę w formie retrospekcyjnych migawek).


więcej...

Niezależna we wszystkim, co robi i myśli


 

Recenzja z "Wysokich Obcasów Ekstra" (kwiecień 2013):

 

Dwie silne kobiety, dwa mocne temperamenty i los, który połączy je na 20 lat. Wznowienie znakomitej powieści Magdy Szabo. Jej bohaterki to szorstka, obcesowa i bezwzględnie prawdomówna Emerenc i odnosząca sukcesy pisarka. Emerenc zostaje gospodynią w domu pisarki i jej męża. Zwykła stawiać się do pracy o dowolnych porach, pozostaje niezależna we wszystkim, co robi i myśli. Nie znosi prezentów, kocha zwierzęta i nikogo nie wpuszcza za sień swojego domu. Opowiadane przez nią historie sprzed lat składają się na niezwykłe życie niezłomnej kobiety.


więcej...

Najlepsza powieść o kobiecej przyjaźni


 

Recenzja z kwietniowego "Zwierciadła" (kwiecień 2013):

 

Znana pisarka zatrudnia gosposię. Emerenc jest już starszą panią, niezależną, pełną godności i niezwykle odważną. Z jednej strony imponuje pracodawczyni, ale z drugiej - irytuje ją swoim despotyzmem i wtrącaniem się w sprawy domowników, z którymi zwiąże się na 20 lat. Sama przy tym obsesyjnie wręcz strzeże swojej prywatności. Nawet wtedy, kiedy ciężko zachoruje i w zasadzie będzie skazana na pomoc innych. Czy Emerenc pokona własną dumę i otworzy "zamknięte drzwi"?

Wznowiona po wielu latach autobiograficzna książka Magdy Szabo to jedna z najlepszych opowieści o kobiecej przyjaźni, jakie znam.


więcej...

<< powrót do opisu książki